Hij helpt bij het uitladen van vrachtwagens, vult de vakken en zit af en toe achter de kassa. Glenn werkt al 1,5 jaar in de winkel. Hij heeft een arbeidscontract. Zijn baas, Tjebbe, is een fantastische vent die hem goed betaalt.
Als Tjebbe plotseling ziek wordt, neemt zijn broer Klaas de zaak over. Hij vindt dat Glenn te veel verdient en te weinig werkt. In plaats van 5,35 euro wil hij nog maar 4,58 euro euro betalen. Bovendien wil Klaas dat Glenn voortaan elke zaterdag én zondag komt werken. Glenn is het er niet mee eens. Hij gaat naar Klaas om over zijn contract te praten. Tijdens het gesprek wordt Klaas woedend, en roept met een rood hoofd: ‘Je bent ontslagen!’
Arbeidsrecht
Nederland kent een heleboel regels over werken. Er zijn regels over hoe lang je mag werken, hoeveel je minimaal moet verdienen en over ontslag.
Kinderen tot 13 jaar
Kinderen tot 13 jaar mogen niet werken. Wel mogen ze soms deelnemen aan een uitvoering, modeshow of tv-programma. De arbeidsinspectie moet daarvoor toestemming geven.
Kinderen 13 en 14 jaar
Van 13 en 14 jaar mag je af en toe klusjes doen in en rond het huis, zoals oppassen of helpen bij het rondbrengen van folders. Op vrije dagen mag je wat meer werken, maar niet meer dan 12 uur per week. Behalve in de vakantie, dan mag je niet meer werken dan 35 uur per week. En op zondag werken mag tot aan je 15de helemaal niet.
Vanaf 15 jaar
Jongeren van 15 jaar mogen meer: dagelijks de krant rondbrengen bijvoorbeeld. Zij mogen ook op vrije dagen en in de vakantie langer werken en hebben recht op het minimumjeugdloon. Dat is een bruto bedrag per uur, dat in de wet is vastgelegd. Bruto betekent dat er nog een deel wordt afgehaald voor de belasting.
Jongeren van 16 en 17 jaar
Jongeren van 16 en 17 jaar mogen bijna al het (ongevaarlijk) werk doen, als ze daar maar niet voor hoeven te spijbelen van school. Zij mogen 9 uur per dag werken. Maar schooltijd geldt als werktijd. Als je dus 7 uur op school zitten, mag je die dag nog maar 2 uur werken. Per week mag dat oplopen tot 45 uur, maar per 4 weken tot 160 uur. Gemiddeld mag je dus 40 uur per week werken, niet meer.
Wil je meer weten over jongeren en werk? Hier staan alle regels op een rijtje.
-
Wat jij met je baas afspreekt over je werktijden en wat je gaat verdienen, kan je opschrijven in een arbeidsovereenkomst of contract. Dat is niet verplicht, maar het is wel handig. Zo weten jullie allebei precies waar je aan toe bent.
Proeftijd
Als je begint met werken, krijg je vaak eerst een proeftijd. Als je een arbeidsovereenkomst korter dan 6 maanden hebt, dan mag je geen proeftijd krijgen. Is je contract langer dan 6 maanden, maar korter dan 2 jaar dan mag je proeftijd niet langer dan 1 maand zijn. Tenzij in de CAO anders is afgesproken. Heb je een contract vor 2 jaar of langer, dan mag je proeftijd maximaal 2 maanden zijn. Tenminste, als dat schriftelijk is afgesproken. In die tijd kan je baas zien of jij je werk wel goed doet en kan jij kijken of je het werk leuk vindt. Zowel je baas als jij kunnen de arbeidsovereenkomst tijdens de proeftijd opzeggen. Na de proeftijd kan dat niet meer zomaar. Er gelden dan speciale opzegtermijnen, die meestal in de arbeidsovereenkomst staan.
-
Afspraken die in een arbeidscontract staan, mag niemand zomaar veranderen. Ook je baas niet. Klaas mag dus niet Glenns loon ineens verlagen van 5,35 euro naar 4,58 euro euro per uur, ook al is dat het minimumloon. Want in het contract staat dat Glenn 5,35 euro krijgt. Daar moet Klaas zich aan houden.
Verplicht meer werken
Klaas mag Glenn ook niet verplichten méér te werken. En al helemaal niet op zaterdag én zondag. Jongeren van 16 mogen namelijk niet het hele weekend werken. En ze mogen alleen op zondag werken als aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Bijvoorbeeld dat ze daar zelf mee instemmen.
Zomaar ontslaan
Klaas kan Glenn niet zomaar ontslaan. Als een werkgever jou wil ontslaan, moet hij naar de kantonrechter om te vragen of die de arbeidsovereenkomst wil beëindiging. Hij moet de rechter dan duidelijk maken waarom hij je wil ontslaan. Als de kantonrechter je arbeidsovereenkomst ontbindt, zoals dat officieel heet, zegt hij daar ook bij wanneer dat ingaat.
Op staande voet ontslaan
Klaas ontslaat Glenn op staande voet. Dat kan alleen als er een dringende reden is. Bijvoorbeeld als Glenn iets heeft gestolen uit de winkel, maar dat was niet. Dus moet Klaas aan de kantonrechter vragen of de arbeidsovereenkomst beëindigd mag worden, en per wanneer. Tot die tijd heeft Glenn recht op zijn werk en zijn geld.
-
Als je te weinig uitbetaald krijgt of zomaar wordt ontslagen, probeer je samen met je baas een oplossing te zoeken. Lukt dat niet, dan kan je naar de kantonrechter. Hij behandelt alle zaken op het gebied van het arbeidsrecht.
Nog geen 16?
Als je nog geen 16 bent, moet een volwassene voor jou optreden in de rechtszaak tegen je werkgever. Dat kan bijvoorbeeld een van je ouders zijn, of je voogd. Je hoeft geen advocaat mee te nemen, maar dat mag wel. Glenn gaat naar de kantonrechter. Glenn legt uit wat er allemaal is gebeurd en de rechter geeft hem gelijk. Klaas moet zich houden aan de afspraken uit het arbeidscontract. Doet hij dat niet, dan krijgt hij een boete.